Opent voor elkaar

Noord-Nederland krijgt er een unieke AI-fabriek bij. Ronald Stolk, senior adviseur voor IT-samenwerking bij de Rijksuniversiteit Groningen en programmaleider digitalisering bij Nij Begun, is vanaf het begin betrokken. “De AI-fabriek is een middel, geen doel,” zegt hij. “Zie het als een vuurtoren die talent, bedrijven en onderzoekers aantrekt en laat zien waar je moet zijn voor digitale innovatie.” De supercomputer zelf komt elders in Groningen. Het expertisecentrum, waar bedrijven, studenten en kennisinstellingen samenkomen, krijgt een thuis in Niemeyer. “Hier kunnen kleinere bedrijven en regionale initiatieven samenwerken en innoveren.” “De fabriek is bedoeld voor grote vraagstukken,” zegt Stolk. “Denk aan onderzoek van het UMCG waarin duizenden MRI-scans gecombineerd worden met gegevens uit bevolkingsonderzoek en satellietbeelden. Dat soort enorme datasets kun je alleen met een supercomputer aan.” Dankzij Niemeyer, de AI-fabriek, de kennisinstellingen en het actieve mkb kan Noord-Nederland zich positioneren als een van de drie digitaliseringsregio’s van Nederland, naast Brainport Eindhoven en Amsterdam. Digitale soevereiniteit is een kernpunt. “Het gaat erom dat je zelf controle hebt over je systemen en data,” legt Stolk uit. Zo word je minder afhankelijk van buitenlandse techreuzen zoals Microsoft en sterker in innovatie. “De AI-fabriek zorgt samen met Niemeyer dat Noord-Nederland meedoet en profiteert.” Fotografie: Casper Maas

“Het begon een paar jaar geleden met een oproep van bedrijven in de IT-sector in Groningen: er was behoefte aan een centrale plek voor digitale ontwikkeling,” vertelt Koen Atema, kwartiermaker bij Niemeyer. “En ineens was daar die magische Niemeyerfabriek: groot, imposant, vol potentie.”

Kunst krijgt in Niemeyer een belangrijke rol, naast data en AI. Roosje Klap, directeur van Noorderlicht, een noordelijk platform voor fotografie en lens-based media, ziet grote kansen in de cross-over tussen kunst, technologie en samenleving.

“Het voelde alsof ik in een doolhof terechtkwam. Intrigerend, maar totaal onoverzichtelijk.” Metin van Zijl, architect en medeoprichter van architectenbureau Studioninedots, is gewend te werken aan complexe plekken, maar de voormalige Niemeyerfabriek verraste hem bij zijn eerste bezoek. “Niet zozeer de schaal, maar de onlogica fascineerde me.” Na een eerdere samenwerking met ontwikkelaar MWPO werd Studioninedots bij het project voor de Niemeyerfabriek betrokken. Metin en zijn collega’s werden meteen gegrepen door Niemeyer. “Je merkt dat de fabriek niet in één keer is bedacht, maar als een soort groeibriljant van verschillende gebouwen is ontstaan.” “Omdat de gebouwen in de loop der tijd tegen elkaar zijn aangebouwd, zijn er bijvoorbeeld plekken ontstaan zonder daglicht.” Voor een architect is dit razend interessant, zegt Metin: “Het is een complexe puzzel vol verborgen potentie.” In deze eerste fase draait het vooral om ontdekken en begrijpen. “We onderzoeken per gebouw wat de functie was, en wat het zou kunnen worden. Dat maakt deze beginfase zo boeiend: we leggen de basis voor alles wat straks kan ontstaan, en hoe we dat kunnen verrijken met een nieuwe tijdslaag.” Zo kan Niemeyer uitgroeien tot een omgeving die uitnodigt tot ontdekken, eigenzinnig en vol mogelijkheden voor iedereen. “Wat we hier doen, is eigenlijk een stukje stad teruggeven aan Groningen.”

Voor Edward van der Meer, directeur van Campus Groningen, de plek waar kennis, innovatie en ondernemerschap in Groningen samenkomen, ontstond Niemeyer uit gezamenlijke nieuwsgierigheid. Uit gesprekken met bedrijven in de digitale sector bleek een belangrijke behoefte: een plek waar ondernemers, onderzoekers en de stad elkaar echt kunnen ontmoeten. “We ontdekten dat bedrijven behoefte hadden aan een omgeving met een urban vibe,” vertelt Edward. “Niet alleen een werklocatie, maar een open plek waar je binnenloopt voor een idee, gesprek of een kop koffie.” Samen met ondernemers, gemeente en vastgoedontwikkelaar MWPO werd eerst het concept ontwikkeld, daarna pas het gebouw. Niemeyer laat volgens Edward zien wat campusontwikkeling betekent. “Campusontwikkeling draait om veel meer dan stenen. Het vertrekpunt is altijd inhoud en samenwerking. Je hebt goede planmakers nodig die faciliteiten ontwerpen om ontmoeting en innovatie te laten ontstaan. Dat is de magie van een campus: een vruchtbare bodem creëren waar ideeën en mensen tot bloei komen.” “Een plek wordt sterker wanneer hij groter wordt dan degene die hem bedacht hebben,” besluit Edward. “Dat voel je nu al: mensen willen erbij horen, meedoen, iets bijdragen. Zolang de kern van ontmoeting, samenwerking en nieuwsgierigheid blijft, zal Niemeyer toegankelijk zijn voor iedereen.” Fotografie: Casper Maas

Tienduizenden vierkante meters aan gebouwen, gangen en afdelingen: Koert Lingbeek kent ze allemaal. In 1988 begon hij bij Niemeyer als hoofd beveiliging, met een hecht team. “De beveiliging begon met simpele sensoren en wat deurcontactjes, maar toen tabak zo waardevol werd dat criminelen er vrachtwagens vol van stalen, moesten we opschalen.”

“Er is één ding dat het noordelijke ecosysteem van digital startups en scale-ups al jaren mist,” zegt Tjarda Polderman, community lead bij Founded, de organisatie die startups en scale-ups in Noord-Nederland promoot en ondersteunt. “Een fysieke locatie waar samenwerking en innovatie vanzelf ontstaan. Wat we nu alleen tijdens evenementen ervaren, de kracht van toevallige ontmoetingen, krijgt straks een vaste plek in Niemeyer.” Tjarda spreekt dagelijks founders uit Groningen, Friesland en Drenthe. Wat opvalt, is hoe vaak groei en oplossingen voortkomen uit een goed gesprek, niet uit strak gepland overleg. “De magie zit in het onverwachte. Iemand die bij de lunch vertelt over een investeerder, of een developer die aanhaakt op jouw idee.” Ook gedeelde faciliteiten zijn cruciaal voor jonge bedrijven. “Startende ondernemers kunnen labs of podcaststudio’s vaak niet zelf betalen, maar bij Niemeyer kunnen ze die flexibel gebruiken en zo altijd groeien.” Foto credits: Casper Maas “In Groningen en Noord-Nederland is het talent en de ambitie in digital echt aanwezig,” benadrukt Tjarda. “Als startups, scale-ups, corporates, kennisinstellingen en investeerders elkaar beter kunnen vinden, dan versterkt dat de economie van Groningen en de hele regio.” “Die samenwerking zorgt voor verbinding, kennisdeling en kansen voor iedereen die werkt aan slimme oplossingen. Het gebouw is het middel, maar de echte waarde zit in wat er binnen gebeurt.”

“Het unieke van Niemeyer is dat kennisinstellingen, bedrijven en studenten samenwerken in één ecosysteem,” zegt Maaike van Kessel, practor Digitaal Vakmanschap bij Noorderpoort en themacoördinator digitalisering vanuit de kennisinstellingen. “Iedere instelling heeft een eigen rol, maar we moeten gezamenlijk optrekken. Het is belangrijk dat niemand het alleen bepaalt, anders verliezen we de kracht van samenwerking.” Maaike benadrukt dat Niemeyer een plek is waar leren, onderzoek en innoveren hand in hand gaan. “Wij kijken hoe hightech kennis kan worden vertaald naar toepassingen waar mensen echt iets aan hebben. Studenten leren zo omgaan met echte AI- en datavraagstukken vanuit bedrijven en ontwikkelen vaardigheden zoals probleemoplossend denken en creativiteit.” Niemeyer helpt dit tot een succes te maken door ruimte te bieden voor samenwerking, praktijkervaring en communityvorming. “Het wordt geen schoolgebouw en ook geen verzameling kantoren voor bedrijven. Het is een plek waar drempelloos gewerkt en geleerd wordt, waar onderwijs, innovatie en ondernemerschap samenkomen, en waar een community ontstaat waarin kennis direct wordt toegepast. Dat is echt een verschil met een klassieke onderwijsomgeving.” Voor Maaike is de kern helder: “Het succes van Niemeyer staat of valt bij het bundelen van expertise van kennisinstellingen én bedrijven, en samen kennis vertalen naar concrete oplossingen.” Fotografie: Casper Maas

“We zijn een Gronings bedrijf. Dan wil je een iconische plek als Niemeyer ontwikkelen.” Inge Sibma, ontwikkelingsmanager bij MWPO, is duidelijk over de motivatie van de Groningse vastgoedontwikkelaar om Niemeyer samen met Campus Groningen te transformeren tot een inspirerend nieuw stadsterrein. Vanaf het allereerste moment in 2022 was ze betrokken bij het project.