Opent voor elkaar

“Het begon een paar jaar geleden met een oproep van bedrijven in de IT-sector in Groningen: er was behoefte aan een centrale plek voor digitale ontwikkeling,” vertelt Koen Atema, kwartiermaker bij Niemeyer. “En ineens was daar die magische Niemeyerfabriek: groot, imposant, vol potentie.”

Kunst krijgt in Niemeyer een belangrijke rol, naast data en AI. Roosje Klap, directeur van Noorderlicht, een noordelijk platform voor fotografie en lens-based media, ziet grote kansen in de cross-over tussen kunst, technologie en samenleving.

“Het voelde alsof ik in een doolhof terechtkwam. Intrigerend, maar totaal onoverzichtelijk.” Metin van Zijl, architect en medeoprichter van architectenbureau Studioninedots, is gewend te werken aan complexe plekken, maar de voormalige Niemeyerfabriek verraste hem bij zijn eerste bezoek. “Niet zozeer de schaal, maar de onlogica fascineerde me.” Na een eerdere samenwerking met ontwikkelaar MWPO werd Studioninedots bij het project voor de Niemeyerfabriek betrokken. Metin en zijn collega’s werden meteen gegrepen door Niemeyer. “Je merkt dat de fabriek niet in één keer is bedacht, maar als een soort groeibriljant van verschillende gebouwen is ontstaan.” “Omdat de gebouwen in de loop der tijd tegen elkaar zijn aangebouwd, zijn er bijvoorbeeld plekken ontstaan zonder daglicht.” Voor een architect is dit razend interessant, zegt Metin: “Het is een complexe puzzel vol verborgen potentie.” In deze eerste fase draait het vooral om ontdekken en begrijpen. “We onderzoeken per gebouw wat de functie was, en wat het zou kunnen worden. Dat maakt deze beginfase zo boeiend: we leggen de basis voor alles wat straks kan ontstaan, en hoe we dat kunnen verrijken met een nieuwe tijdslaag.” Zo kan Niemeyer uitgroeien tot een omgeving die uitnodigt tot ontdekken, eigenzinnig en vol mogelijkheden voor iedereen. “Wat we hier doen, is eigenlijk een stukje stad teruggeven aan Groningen.”

Tienduizenden vierkante meters aan gebouwen, gangen en afdelingen: Koert Lingbeek kent ze allemaal. In 1988 begon hij bij Niemeyer als hoofd beveiliging, met een hecht team. “De beveiliging begon met simpele sensoren en wat deurcontactjes, maar toen tabak zo waardevol werd dat criminelen er vrachtwagens vol van stalen, moesten we opschalen.”

“Er is één ding dat het noordelijke ecosysteem van digital startups en scale-ups al jaren mist,” zegt Tjarda Polderman, community lead bij Founded, de organisatie die startups en scale-ups in Noord-Nederland promoot en ondersteunt. “Een fysieke locatie waar samenwerking en innovatie vanzelf ontstaan. Wat we nu alleen tijdens evenementen ervaren, de kracht van toevallige ontmoetingen, krijgt straks een vaste plek in Niemeyer.” Tjarda spreekt dagelijks founders uit Groningen, Friesland en Drenthe. Wat opvalt, is hoe vaak groei en oplossingen voortkomen uit een goed gesprek, niet uit strak gepland overleg. “De magie zit in het onverwachte. Iemand die bij de lunch vertelt over een investeerder, of een developer die aanhaakt op jouw idee.” Ook gedeelde faciliteiten zijn cruciaal voor jonge bedrijven. “Startende ondernemers kunnen labs of podcaststudio’s vaak niet zelf betalen, maar bij Niemeyer kunnen ze die flexibel gebruiken en zo altijd groeien.” Foto credits: Casper Maas “In Groningen en Noord-Nederland is het talent en de ambitie in digital echt aanwezig,” benadrukt Tjarda. “Als startups, scale-ups, corporates, kennisinstellingen en investeerders elkaar beter kunnen vinden, dan versterkt dat de economie van Groningen en de hele regio.” “Die samenwerking zorgt voor verbinding, kennisdeling en kansen voor iedereen die werkt aan slimme oplossingen. Het gebouw is het middel, maar de echte waarde zit in wat er binnen gebeurt.”

“We zijn een Gronings bedrijf. Dan wil je een iconische plek als Niemeyer ontwikkelen.” Inge Sibma, ontwikkelingsmanager bij MWPO, is duidelijk over de motivatie van de Groningse vastgoedontwikkelaar om Niemeyer samen met Campus Groningen te transformeren tot een inspirerend nieuw stadsterrein. Vanaf het allereerste moment in 2022 was ze betrokken bij het project.

“Die geur van tabak hing altijd in de lucht. Vreemd misschien als niet-roker, maar ik vond het heerlijk.” Als buurtbewoonster woont mevrouw Douma sinds de jaren ’70 op steenworp afstand van de oude Niemeyerfabriek. Vanuit haar achtertuin en woonkamer is het gebouw zichtbaar. Foto credits: Casper Maas “De fabriek was altijd dichtbij, een vertrouwd onderdeel van de buurt. Ik heb Niemeyer door de jaren heen zien uitbreiden, stukje bij beetje.” In haar gang herinnert een diamond painting -een schilderij met glittersteentjes- van de fabriek mevrouw Douma aan vroeger. Foto credits: Casper Maas Af en toe kwam ze er binnen. “We werden als buurtbewoners uitgenodigd door Niemeyer als er iets nieuws was,” vertelt ze. “Er stond altijd een kopje koffie klaar, sigaretten lagen op tafel. Dat hoorde er natuurlijk bij.” Tijdens zo’n bezoek kregen de buurtbewoners ook een rondleiding. Zo heeft mevrouw Douma door de jaren heen een groot deel van het gebouw gezien. “Je voelde je als buurtbewoner betrokken bij de fabriek, alsof je er echt bij hoorde,” zegt mevrouw Douma. “Ik hoop dan ook dat de nieuwe invulling van het gebouw die band behoudt. Misschien ga ik er dan zelf wel weer eens een kopje koffie drinken.”

“Niemeyer wordt echt een nieuwe hotspot in de stad.” Marieke Venema kende het iconische Niemeyerterrein al van vroeger, toen ze in Groningen studeerde. Nu is ze bij Team Niemeyer als Manager Verhuur vanuit MWPO, eigenaar en ontwikkelaar van de voormalige tabaksfabriek, nauw betrokken bij de herontwikkeling.

Waar ideeën samenkomen én botsen, daar ontstaat iets nieuws. Dat is precies wat Fred Hassert voorziet voor Niemeyer. De voorzitter van Samenwerking Noord, de netwerkorganisatie die publieke en private partijen in Noord-Nederland rond IT en digitalisering verbindt, blikt vooruit: “Dit wordt de plek waar startups, scale-ups en grote spelers zoals RDW, Gasunie en DUO, die volop inzetten op data en technologie, elkaar kunnen vinden. Hier ontstaan de kansen van morgen.” Foto credits: Casper Maas Die verbinding is cruciaal, zegt hij. “Ik hoop dat we in Niemeyer allerlei ‘bloedgroepen’ bij elkaar krijgen. Grote werkgevers en jonge bedrijven samen aan tafel, werkend aan opgaven die er echt toe doen. Inzet van netwerken zoals Samenwerking Noord kan die kruisbestuiving een impuls geven.” Fred ziet veel potentie: “Als organisaties als RDW en DUO hun data en kennis delen, kunnen ze samen met startups vernieuwende projecten opzetten. Zo wordt digitale innovatie tastbaar in gezamenlijke initiatieven, nieuwe bedrijvigheid en maatschappelijke impact.” Foto credits: Casper Maas “Het draait”, glimlacht Fred, “om een echt ecosysteem, geen ego-systeem, waarin samenwerking centraal staat. Als Niemeyer echt gaat leven, dan zal dat talent aantrekken en helpen die young professionals te behouden voor Noord-Nederland. Een enorme boost voor de noordelijke economische groei, van Groningen tot Stadskanaal, van Appingedam tot Assen.”